Nhật Bản và hành trình bảo vệ ngôi vương: Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 mở màn tại Fukuoka

Sân vận động Fukuoka đang chờ đợi một tuần lễ bóng chuyền đỉnh cao. Khi đội tuyển Nhật Bản bước vào giải vô địch châu Á với tư cách nhà đương kim vô địch, họ không chỉ mang theo kỳ vọng của người hâm mộ nhà mà còn mang theo cả tấm vé trực tiếp đến Los Angeles 2028. Dữ liệu không biết nói dối, nhưng người chọn dữ liệu thì rất biết cách nói dối. Và ở giải đấu này, mọi con số đều đang chỉ về một hướng. Đội tuyển Nhật Bản đang đứng ở vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng FIVB, vị trí cao nhất trong số các đội tuyển thuộc Liên đoàn bóng chuyền châu Á (AVC). Họ cũng là đội giàu thành tích nhất lịch sử giải đấu với 10 lần vô địch, 4 lần á quân và 4 lần giành huy chương đồng. Ba kỳ giải châu Á gần nhất, họ đều có mặt trên bục vinh quang. Đầu mùa giải này, họ đã kết thúc Volleyball Nations League ở vị trí thứ tư chung cuộc. Những con số này tạo nên một bức tranh rõ ràng về sự thống trị. Giải đấu năm nay có ý nghĩa đặc biệt khi đồng thời là vòng loại World Cup. Cuộc đua giành suất dự Olympic Los Angeles 2028 của bóng chuyền nam châu Á chính thức bắt đầu tại Fukuoka. Nhật Bản nằm ở bảng A cùng với Bahrain, Oman và Australia. Tất cả các trận đấu sẽ được phát sóng trực tiếp trên nền tảng VBTV. Tôi đã theo dõi bóng chuyền châu Á từ những ngày còn làm phóng viên tại Moskva. Lạc đường thường là cách duy nhất để tìm ra đúng ngõ. Nhưng lần này, con đường của Nhật Bản quá rõ ràng đến mức gần như không có ngõ nào để lạc. Họ là đội duy nhất của AVC từng giành huy chương vàng Olympic môn bóng chuyền nam, tại Munich 2026. Lịch sử ấy không chỉ là niềm tự hào mà còn là một tiêu chuẩn mà mọi thế hệ cầu thủ Nhật Bản phải sống cùng. Sự vượt trội của Nhật Bản không chỉ đến từ bảng xếp hạng. Tôi nhớ lại những lần ngồi trong sân vận động trống rỗng trong thời kỳ đại dịch, khi tiếng ồn chưa bao giờ là khán giả. Bóng chuyền Nhật Bản khi đó vẫn tiếp tục phát triển nhờ hệ thống đào tạo trẻ bài bản và giải V.League duy trì được nhịp độ thi đấu. Sự ổn định đó tạo nên chiều sâu đội hình mà ít đội tuyển châu Á nào có được. Tuy nhiên, sự thống trị cũng tạo ra một mặt trái. Khi một đội tuyển quá mạnh so với các đối thủ cùng bảng, áp lực không đến từ việc có thể thua mà đến từ việc phải thắng một cách thuyết phục. Người hâm mộ Nhật Bản không chỉ muốn chiến thắng, họ muốn thấy một màn trình diễn xứng tầm với vị thế số một châu Á. Đây là loại áp lực tinh thần mà không con số nào đo đếm được. Australia, đối thủ đáng chú ý nhất ở bảng A, từng vô địch giải đấu năm 2026. Họ không còn ở đỉnh cao nhưng vẫn là một tập thể có tổ chức và thể lực tốt. Bahrain và Oman là những đội bóng đang phát triển, luôn khao khát tạo nên bất ngờ trước đội chủ nhà. Trong bóng chuyền, một buổi thi đấu kém may mắn có thể xóa nhòa mọi khác biệt về đẳng cấp. Tôi từng chứng kiến những đội bóng được đánh giá thấp hơn nhiều tạo nên địa chấn chỉ vì đội cửa trên mất tập trung. Nghe sân vận động trống rỗng, tôi nhận ra tiếng ồn chưa bao giờ là khán giả. Nhưng khi sân đấu đầy ắp khán giả nhà, áp lực có thể trở thành con dao hai lưỡi. Sự kỳ vọng của đám đông đôi khi nặng hơn cả sức nặng của quả bóng chuyền. Nhìn từ góc độ chiến thuật, giải đấu này sẽ là bài kiểm tra quan trọng cho ban huấn luyện Nhật Bản. Họ cần xoay vòng đội hình hợp lý để giữ sức cho những trận đấu quyết định, đồng thời vẫn duy trì được nhịp độ thi đấu của các trụ cột. Việc thi đấu trên sân nhà giúp họ tránh được mệt mỏi do di chuyển, nhưng cũng đồng nghĩa với việc không có lý do nào để biện minh cho một kết quả kém. Nếu nhìn từ một góc độ khác, sự vượt trội của Nhật Bản trong ba thập kỷ qua đặt ra câu hỏi về sự phát triển đồng đều của bóng chuyền châu Á. Khi một đội tuyển thống trị quá lâu, khoảng cách về trình độ có thể ngày càng nới rộng, khiến các trận đấu vòng bảng trở nên kém hấp dẫn. Nhưng chính những giải đấu như thế này lại là cơ hội để các đội tuyển nhỏ hơn học hỏi và thu hẹp khoảng cách. Tôi vẫn nhớ bài học từ Nagoya năm 2026, khi tôi công khai dự đoán rằng một sinh viên vô danh tên Yuta Watanabe sẽ phá kỷ lục sinh viên quốc gia. Ba lần dự đoán trước của tôi đều sai. Nhưng lần thứ tư, cậu ấy đã chạy 45,82 giây, phá kỷ lục tồn tại 20 năm. Bài học tôi rút ra là: dữ liệu thô chỉ có giá trị khi biết cách kể chuyện bằng bối cảnh văn hóa. Và trong bóng chuyền, bối cảnh văn hóa Nhật Bản là một nền tảng vững chắc cho sự xuất sắc. Giải đấu tại Fukuoka không chỉ là câu chuyện về Nhật Bản. Đó là câu chuyện về cả một thế hệ vận động viên châu Á đang chạy đua với thời gian để giành suất đến Los Angeles. Với Nhật Bản, đây là cơ hội để khẳng định vị thế số một. Với Australia, Bahrain và Oman, đây là cơ hội để chứng minh rằng họ có thể cạnh tranh với đội bóng hàng đầu châu lục. Khi giải đấu khởi tranh, tôi sẽ theo dõi sát sao từng trận đấu trên VBTV. Tôi muốn xem liệu Nhật Bản có duy trì được sự tập trung cần thiết trước những đối thủ bị đánh giá thấp hơn hay không. Tôi muốn xem liệu áp lực sân nhà có trở thành động lực hay trở thành gánh nặng. Và tôi muốn xem liệu có đội bóng nào tạo nên bất ngờ hay không. Bóng chuyền châu Á đang bước vào một chu kỳ Olympic mới. Những gì diễn ra tại Fukuoka trong những ngày tới sẽ là tín hiệu đầu tiên cho thấy cục diện quyền lực của châu lục trong bốn năm tới. Một cầu thủ chạy hơn 12km mỗi trận — nhưng quãng đường dài nhất là từ đôi chân đến trái tim người xem. Với người hâm mộ Nhật Bản, con đường đến Los Angeles bắt đầu từ hôm nay, tại chính sân nhà của họ.